AYM mağduriyet giderilmediği gerekçesiyle HAGB kararını iptal etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (HAGB) ilişkin yeni düzenlemeyi iptal etti, kararın gerekçesinde kötü muamele iddiaları yönünden HAGB uygulanmasının sanığın infaz edilebilir bir ceza almaması sonucunu doğurduğu, mağdur açısından yeterli ve etkili bir giderim sağlamadığına dikkat çekildi.

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre HAGB'nin cezasızlıkla bağlantılı olarak yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağıyla ilgili sorunlara neden olduğu, bunların yanı sıra başta ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı olmak üzere birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale teşkil ettiği, kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlemler içermediği kaydedildi.

Anayasa Mahkemesi kararında, sanığa HAGB’yi kabul edip etmediğine yönelik görüşünün mahkumiyet hükmünün ardından sorulmasına yönelik usule ilişkin bir güvencenin de bulunmaması nedeniyle hükmün kanunilik şartını taşımadığı gibi sanığa aşırı bir külfet yüklediği ve ölçülü olmadığı sonucuna varıldığını aktardı.

MAĞDURİYET GİDERİLMİYOR

Söz konusu kararda, mahkeme tarafından verilen HAGB kararının nitelik itibarıyla ceza hükmü olmayıp kişiyi ceza tehdidi altında bıraktığı belirtildi. Anayasa Mahkemesi'nin önceki kararlarında da kötü muamele iddiaları yönünden HAGB uygulanmasının sanığın infaz edilebilir bir ceza almaması sonucunu doğurduğu kaydedilen kararda, HAGB'nin mağdurun onayı ya da mağdur açısından manevi bir telafinin sağlanmasının da aranmadığı ifade edildi. Kararda bu gerekçeler nedeniyle söz konusu geri bırakma kararının mağdur açısından yeterli ve etkili bir giderim sağlamadığına dikkat çekildi.

USUL YÜKÜMLÜLÜĞÜYLE BAĞDAŞMIYOR

Kararda, "Failin kamu görevlisi olduğu durumlarda hukuka aykırı ve son derece ciddi bir fiilin hiçbir şekilde hoş görülemeyeceğinin gösterilmesi gerektiği ifade edilerek, HAGB'nin kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın anılan maddesi bağlamında işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar bakımından uygulanmayacağına dair yasal düzenlemenin bulunmamasının ve ceza mahkemelerinin uygulamalarıyla da bu sorunun çözülememesinin Anayasa’nın 17. maddesinin devlete yüklemiş olduğu usul yükümlülüğüyle bağdaşmadığı belirtilmiştir" denildi.

İPTAL KARARINDAKİ TESPİTLER GÖZETİLMEDİ

HAGB'nin kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi bağlamında işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar bakımından uygulanmayacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığı belirtildi. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararındaki tespitlerin gözetilerek bir düzenlenmenin yapılmadığı aktarılan kararda, kuralın iptal edilen hükümle kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve işkence, eziyet ve kötü muamele kabul edilen suçlar yönünden aynı sonuçları doğuracağı ifade edildi.

ANAYASAYA AYKIRI BULUNDU

Kararda, Anayasa’nın 17. maddesinin devlete yüklemiş olduğu faillere fiilleriyle orantılı cezalar verilmesi ve mağdurlar açısından uygun giderimin sağlanması şeklindeki usul yükümlülüğüyle bağdaşmadığı, söz konusu gerekçelerle kuralın Anayasaya aykırı olduğu ve iptaline karar verildiği kaydedildi.